Muzeum Historii Miasta Przemyśla

W samym sercu przemyskiego Rynku, pod numerem 9, mieści się muzeum, które opowiada historię jednego z najstarszych miast w Polsce. Muzeum Historii Miasta Przemyśla to oddział Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej, który zajmuje dwie zabytkowe kamienice połączone ze sobą – jedną od strony Rynku i drugą od ulicy Serbańskiej 7. Otwarte w 2005 roku muzeum gromadzi ponad dwa tysiące eksponatów związanych z burzliwymi dziejami Przemyśla.

Sama lokalizacja to już pół sukcesu – turyści zwiedzający rynek i tak przechodzą obok, a charakterystyczny seledynowy budynek z napisem widocznym z daleka trudno przeoczyć.

Kamienica Brzykowska – budynek z historią

Zanim ktokolwiek pomyśli o ekspozycjach, warto zwrócić uwagę na sam budynek. Kamienica Brzykowska powstała w XVI wieku jako dzieło włoskiego architekta Piotra, zwanego Włochem, który osiadł w Przemyślu. Nazwa pochodzi od rodziny Brzyków – jednych z pierwszych właścicieli, którzy nadali ton temu miejscu na przełomie XVI i XVII wieku.

Historia kamienicy to fascynująca opowieść o przemyskich mieszczanach. Przez stulecia mieściły się tu kupieckie składy, magazyny, mieszkania aptekarzy, rajców miejskich i krawców. W czasach II Rzeczypospolitej budynek należał do rodu Bystrzyckich, z którego pochodził znany pisarz Przemysław Bystrzycki. Na początku XX wieku Tadeusz Bystrzycki przeprowadził gruntowny remont i połączył kamienicę z nowo wybudowanym domem przy ulicy Serbańskiej. Po wojnie, przez przedwojenne obciążenia podatkowe, budynek przejął skarb państwa, a od 1991 roku stał się własnością przemyskiego muzeum.

Kamienica ma pięć kondygnacji, w tym dwa piętra sklepionych piwnic. W podziemiach działa Restauracja Mieszczańska, gdzie można odpocząć po zwiedzaniu w aurze dawnego Przemyśla.

Co zobaczysz w Muzeum Historii Miasta Przemyśla

Zwiedzanie zaczyna się na parterze, w reprezentacyjnej „Wielkiej Izbie”, która niegdyś była komnatą gospodarzy. Tu uwagę przykuwa zrekonstruowany barokowy piec oraz fragmenty szesnastowiecznych polichromii odkrytych podczas renowacji. To autentyczne ślady przeszłości, które przetrwały setki lat pod warstwami tynku.

Na klatce schodowej czeka galeria herbu przemyskiego i liczne fotografie dawnego Przemyśla – sepię pejzaże, ulice i budynki, których już nie ma, kościoły, cerkwie, synagogi. To doskonały punkt odniesienia przed dalszym zwiedzaniem, bo pozwala zobaczyć, jak bardzo miasto się zmieniło.

Pierwsze piętro to prawdziwa perełka dla miłośników codziennego życia dawnych mieszczan. Urządzono tu ekspozycję wnętrz z przełomu XIX i XX wieku – kuchnię z ówczesnymi sprzętami i naczyniami, jadalnię, sypialnię, salon w stylu biedermeier oraz gabinet pana domu. Wszystko jest tak zaaranżowane, jakby właściciele wyszli na chwilę i mieli zaraz wrócić. Meble, drobne przedmioty codziennego użytku, dekoracje – to wszystko tworzy spójny obraz życia zamożnej przemyskiej rodziny sprzed wieku.

Wystawa „Dzieje Przemyśla” – od Madziarów po II wojnę światową

Główna ekspozycja historyczna prezentuje chronologicznie dzieje miasta. Zaczyna się od czasów najdawniejszych z zabytkami archeologicznymi, które odkryto na terenie Przemyśla i okolic. Szczególnie ciekawy jest grób madziarskiego wojownika pochowanego razem z koniem – pochodzi sprzed tysiąca lat i stanowi ślad węgierskiej obecności w historii miasta.

Dalej następują epoki: czasy Kazimierza Wielkiego, który nadał Przemyślowi prawa miejskie, okres panowania Jagiellonów, rozkwit baroku. Nie zabrakło również czasów austriackich – Przemyśl przez ponad sto lat był częścią monarchii austro-węgierskiej, co mocno odcisnęło się na charakterze miasta. Eksponaty z tego okresu to dokumenty, mundury, przedmioty codziennego użytku, które pokazują, jak wyglądało życie w galicyjskim mieście granicznym.

Międzywojenny Przemyśl również ma swoją reprezentację. To okres, gdy miasto było ważnym ośrodkiem wojskowym i kulturalnym II Rzeczypospolitej.

Na najwyższej kondygnacji znajduje się ekspozycja poświęcona II wojnie światowej – zarówno okupacji sowieckiej, jak i późniejszej niemieckiej. To syntetyczne, ale treściwe przedstawienie najtragiczniejszego okresu w dziejach miasta.

Pod dachem czeka niespodzianka – kilkadziesiąt obrazów przedstawiających widoki Przemyśla. To prawdziwa uczta dla oczu i podróż sentymentalna po mieście, które w wielu miejscach już nie istnieje.

Atelier Fotograficzne i inne atrakcje

Muzeum to nie tylko stała ekspozycja. W obiekcie działa Atelier Fotograficzne B. Hennera – odtworzony zakład fotograficzny sprzed stu lat. To miejsce, gdzie można zobaczyć, jak wyglądała praca fotografa na początku XX wieku, z całym sprzętem, meblami i rekwizytami.

Regularnie organizowane są tu wystawy czasowe – fotograficzne, malarskie, rysunkowe. Często dotyczą one Przemyśla i regionu, ale nie tylko. Muzeum ma również Małą Galerię Fotografii, gdzie prezentowane są prace współczesnych artystów.

Ciekawą ekspozycją jest również ta poświęcona szkolnictwu – można tu zobaczyć, jak wyglądały klasy i gabinety w okresie zaborów, międzywojniu i później. Piórniki, pióra, ławki, tablice – wszystko to wprowadza w szkolną aurę sprzed dekad.

Dla kogo jest to muzeum

Muzeum Historii Miasta Przemyśla to miejsce przede wszystkim dla osób zainteresowanych historią lokalną i codziennym życiem dawnych mieszczan. Jeśli ktoś lubi oglądać autentyczne wnętrza, stare fotografie i przedmioty, które opowiadają historie zwykłych ludzi – to idealne miejsce.

Rodziny z dziećmi również znajdą tu coś dla siebie, szczególnie że muzeum oferuje zajęcia edukacyjne dla młodszych zwiedzających. Rekonstrukcje wnętrz mieszkalnych są na tyle plastyczne, że dzieci mogą wyobrazić sobie, jak wyglądało życie bez smartfonów i internetu.

Dla turystów zwiedzających Przemyśl to obowiązkowy punkt – bez poznania historii miasta trudno zrozumieć jego obecny charakter. Samo zwiedzanie zajmuje od godziny do półtorej, w zależności od tempa i zainteresowania szczegółami.

Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd

Muzeum Historii Miasta Przemyśla znajduje się w samym centrum, przy Rynku 9 (wejście główne) oraz od strony ulicy Serbańskiej 7. To lokalizacja idealna dla turystów – wystarczy dojść na rynek, co w Przemyślu nie stanowi problemu z żadnego punktu miasta.

Dla zmotoryzowanych najbliższe miejsca parkingowe znajdują się wokół rynku oraz na pobliskich ulicach. Warto pamiętać, że centrum Przemyśla to strefa płatnego parkowania w dni robocze.

Muzeum jest oddziałem Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej, więc godziny otwarcia są zsynchronizowane z główną siedzibą. W sezonie letnim (lipiec-sierpień) muzeum jest czynne w godzinach 9:15-17:00. W pozostałych miesiącach warto sprawdzić aktualne godziny na stronie internetowej mnzp.pl, ponieważ mogą się one zmieniać. Muzeum ma również dni z bezpłatnym wstępem – informacje o tym również znajdują się na stronie głównej muzeum.

Budynek jest wyposażony w windę, więc osoby, które nie chcą lub nie mogą wspinać się po schodach aż pod dach, mają alternatywę. To ważne, bo muzeum zajmuje pięć kondygnacji.

Po zwiedzaniu warto zajrzeć do patio lub do Restauracji Mieszczańskiej w podziemiach kamienicy – to dobry sposób na odpoczynek i podsumowanie wrażeń z wycieczki po historii Przemyśla. Atmosfera zabytkowych wnętrz sprzyja refleksji nad tym, ile pokoleń przewinęło się przez te same mury.