W jednej z oficyn Dworu Starościńskiego w Leżajsku działa ekspozycja, która opowiada historię piwowarstwa – zarówno tego światowego, jak i lokalnego. To miejsce, gdzie można zobaczyć, jak powstawał złoty trunek na Podkarpaciu, poznać dzieje browarnictwa w regionie i obejrzeć unikalne eksponaty związane z produkcją piwa. Dla miłośników piwa i historii przemysłu to pozycja obowiązkowa, ale nawet osoby mniej zainteresowane tematyką browarniczą znajdą tu coś dla siebie.
- interaktywna wystawa z unikalnymi eksponatami
- degustacja lokalnego piwa w cenie biletu
- historia piwowarstwa w filmach dokumentalnych
- potężny silnik parowy z 1897 roku
- nowoczesna aranżacja wnętrz w stylu Leżajsk Pełne
Historia piwowarstwa w Leżajsku
Leżajsk ma długą tradycję browarniczą, choć nie zawsze była ona spokojna. Pierwszy browar powstał przy miejscowym zamku, ale spłonął w 1657 roku. Odbudowano go cztery lata później, jednak ze względu na ówczesne technologie produkcji – znowu stanął w płomieniach. Seria pożarów sprawiła, że w końcu zrezygnowano z dalszych prób.
Pod koniec XIX wieku, około 1899 roku, Roman Potocki – III Ordynat – założył nowy browar fabryczny. Pierwszym znakiem towarowym był herb rodu Potockich drukowany na etykietach. W 1901 roku zakład przejął w dzierżawę przedsiębiorca Feiwel Stollbach, który prowadził go do 1905 roku. Browar działał jeszcze w 1912 roku, ale I wojna światowa i kryzys gospodarczy definitywnie zakończyły jego działalność.
Przez dekady Leżajsk pozostawał bez własnego browaru. Dopiero w latach 70. XX wieku odkryto tu źródła wody idealnej do produkcji piwa – pochodzącej z pokładów oligoceńskich, bogatej w wapń i magnez. To odkrycie, w połączeniu z bliskością upraw jęczmienia i chmielu, stworzyło warunki do powstania nowoczesnego Browaru Leżajsk.
Co można zobaczyć na ekspozycji
Wystawa browarnicza mieści się w oficynie Dworu Starościńskiego i prezentuje różne aspekty piwowarstwa. Zwiedzający zobaczą tu eksponaty związane z historią produkcji piwa – kufle, etykiety, gadżety reklamowe oraz nagrody zdobyte przez leżajski browar. Większość z nich przekazał muzeum Adam Dąbek, wieloletni piwowar z Leżajska, który pracował w browarze przez ponad 35 lat i jest pasjonatem piwowarstwa.
Najstarszym eksponatem na wystawie jest potężny silnik parowy z 1897 roku, który trafił do Leżajska z Amsterdamu jako prezent od Heinekena. Podczas zwiedzania można zobaczyć, jak działał – podłączono do niego silnik elektryczny, który wprawia go w ruch.
Ekspozycja została zmodernizowana w 2020 roku. Uporządkowano ją tematycznie i zmieniono kolorystykę wnętrz, która nawiązuje do palety barw marki Leżajsk Pełne. Dzięki temu wystawa zyskała spójny, nowoczesny wygląd, ale nie straciła swojego charakteru.
Zwiedzający mogą obejrzeć dwa filmy – jeden opowiada o historii browarnictwa na świecie, drugi o tradycji i współczesności piwowarstwa na Ziemi Leżajskiej. To dobry sposób na poznanie tematu, zwłaszcza dla osób, które nie mają wcześniejszej wiedzy o produkcji piwa.
Degustacja złotego trunku
Jednym z większych atutów wizyty w muzeum jest możliwość spróbowania leżajskiego piwa. Degustacja jest wliczona w cenę biletu na ekspozycję browarniczą, więc można poznać smak trunku, którego historię właśnie się poznało. To miły akcent, który wyróżnia to miejsce na tle innych muzeów regionalnych.
Warto pamiętać, że degustacja to element zwiedzania – nie ma mowy o większych ilościach, ale jako uzupełnienie opowieści o piwowarstwie sprawdza się świetnie.
Muzeum Ziemi Leżajskiej – więcej niż browar
Ekspozycja browarnicza to tylko jedna z trzech stałych wystaw w Muzeum Ziemi Leżajskiej. Oprócz niej można zobaczyć ekspozycję historyczną, która opowiada o dziejach miasta i regionu, oraz etnograficzno-zabawkarską, prezentującą tradycyjne drewniane zabawki leżajskie. Te ostatnie mają ruchome elementy i wydają dźwięki – to ciekawy przykład lokalnego rzemiosła.
Muzeum znajduje się w Dworze Starościńskim, zaledwie 100 metrów od centrum Leżajska. Obiekt posiada atrakcyjny dziedziniec z fontanną oraz park drewnianych zabawek, który szczególnie podoba się najmłodszym gościom. Na terenie muzeum działa punkt informacji turystycznej oraz sklepik, gdzie można kupić pamiątki i drewniane zabawki.
Ekspozycja browarnicza w Leżajsku to jedna z zaledwie trzech muzealnych wystaw tego typu w Polsce. Pozostałe dwie działają w Żywcu i Tychach – również przy browarach.
Dla kogo to miejsce
Wystawa spodoba się przede wszystkim miłośnikom piwa i historii przemysłu. Osoby zainteresowane tym, jak powstawał ten napój, jak wyglądała produkcja przed wiekami i jak działa współczesny browar, znajdą tu sporo ciekawych informacji.
Ale nie tylko. Muzeum Ziemi Leżajskiej jako całość jest miejscem, które można odwiedzić z rodziną – dzieci zainteresują się parkiem zabawek i ekspozycją etnograficzną, dorośli – historią regionu i browarnictwem. Zwiedzanie nie jest męczące, a różnorodność wystaw sprawia, że każdy znajdzie coś dla siebie.
Wystawa browarnicza powstała na przełomie 2007 i 2008 roku z inicjatywy władz Powiatu Leżajskiego oraz Browaru Leżajsk, który jest głównym sponsorem ekspozycji. Od początku cieszy się dużym zainteresowaniem, co pokazuje, że temat piwowarstwa przyciąga nie tylko specjalistów.
Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd
Zwiedzanie wszystkich wystaw stałych i czasowych możliwe jest z karnetem, który kosztuje 15 zł (bilet ulgowy 10 zł). W przypadku ekspozycji browarniczej w cenę biletu wliczona jest degustacja piwa Leżajsk. Dla grup zorganizowanych dostępna jest usługa przewodnika – 20 zł w języku polskim, 30 zł w języku angielskim. Płatność można dokonać kartą lub gotówką w punkcie kasowo-informacyjnym.
Muzeum Ziemi Leżajskiej znajduje się w centrum Leżajska, przy Dworze Starościńskim. Dojazd samochodem nie sprawia problemów – Leżajsk leży przy drodze krajowej nr 77, która łączy Przemyśl z Sandomierzem. Z większych miast można dojechać autobusem – Leżajsk ma połączenia z Rzeszowem, Stalową Wolą czy Sandomierzem.
Na zwiedzanie samej ekspozycji browarniczej warto zarezerwować około 45 minut do godziny. Jeśli planuje się obejrzenie wszystkich wystaw w muzeum, lepiej przeznaczyć na to 2-3 godziny. Muzeum organizuje również wystawy czasowe, koncerty, warsztaty edukacyjne i inne wydarzenia – warto sprawdzić kalendarz przed wizytą.
Leżajsk to niewielkie miasto, ale warto połączyć wizytę w muzeum z krótkim spacerem po okolicy. Niedaleko znajduje się słynna Bazylika Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny z cennym organami, które przyciągają melomanów z całej Polski. Połączenie tych dwóch atrakcji daje pełny obraz tego, czym żyje Leżajsk – wiarą i piwem.