W podziemiach jarosławskiego ratusza i w XVI-wiecznej Bramie Krakowskiej kryje się miejsce, które sprawia, że sztuka przestaje być czymś odległym i muzealnym. Centrum Edukacji Kulturalnej to przestrzeń, gdzie można dotknąć kultury dosłownie – wcielić się w aktora teatru lalkowego, złożyć origami albo wyruszyć na wirtualny spacer po dawnym Jarosławiu. Powstało w 2019 roku jako część projektu „Jarosław Magiczne Miasto” i od tego czasu zmienia sposób, w jaki mieszkańcy i turyści poznają lokalną kulturę.
To nie jest typowe muzeum. Zamiast szklanych gablot i zakazu dotykania – interaktywne ekrany, pacynki do samodzielnego animowania i urządzenia multimedialne, które tłumaczą zawiłości sztuki prostym językiem.
- interaktywne laboratoria teatralne
- możliwość tworzenia origami
- warsztaty artystyczne dla każdego
- unikalne połączenie historii i sztuki
- dwa różne miejsca z odmiennymi doświadczeniami
Dwie lokalizacje, dwa różne światy
Centrum działa w dwóch miejscach oddalonych od siebie o zaledwie kilkadziesiąt metrów. Pierwsza część mieści się w piwnicach ratusza – wejście znajdziesz od strony studni miejskiej na Rynku. Druga zajmuje wnętrze Bramy Krakowskiej, na skrzyżowaniu ulic Grodzkiej i Węgierskiej. Każda z tych lokalizacji ma swój charakter i oferuje zupełnie inne doświadczenia.
Piwnice ratusza to królestwo sztuki w jej różnych odsłonach. Sześć stref tematycznych prowadzi przez muzikę, malarstwo, rzeźbę i architekturę. Nie chodzi tu o suche definicje z podręcznika – wszystko można sprawdzić samemu, dotknąć, wypróbować. Aplikacje multimedialne tłumaczą podstawowe zagadnienia w sposób, który zainteresuje zarówno dziecko, jak i osobę dorosłą bez artystycznego wykształcenia.
Teatr cieni i papierowe zwierzątka
Największą atrakcją piwnicznych sal jest laboratorium teatralne. W tej przestrzeni każdy może spróbować swoich sił jako animator teatru cieniowego albo lalkarz. Do dyspozycji są pacynki i marionetki, a instrukcje na tyle proste, że obsłużą je nawet małe dzieci. Obok działa pracownia origami – japońskiej sztuki składania papieru. Pod okiem instruktorów można złożyć zwierzątka, kwiaty czy różne przedmioty, a gotowe prace zabrać ze sobą jako pamiątkę.
Nie każdy wie, że w piwnicach ratusza regularnie odbywają się warsztaty artystyczne. W programie pojawiają się zajęcia z kaliografii, sgraffito, monotypii, rękodzieła, haftu czy papeterii. Część z nich prowadzona jest też online, co sprawia, że dostęp do kultury mają także osoby, które nie mogą osobiście pojawić się w Jarosławiu.
Centrum Edukacji Kulturalnej powstało w ramach projektu dofinansowanego z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Budżet wyniósł ponad 2,2 miliona złotych, z czego 1,7 miliona stanowiło unijne wsparcie.
Brama Krakowska – kawałek XVI wieku pod stopami
Druga część Centrum mieści się w miejscu naprawdę wyjątkowym. Brama Krakowska to zachowany fragment miejskich fortyfikacji z pierwszej połowy XVI wieku. Kiedyś była to najbardziej okazała z trzech bram prowadzących do miasta – reprezentacyjne wejście od strony zachodniej. Miała trzy kondygnacje, ale w XVIII wieku ją rozebrano. Zachowały się jednak dwupoziomowe piwnice, które odkryto i udostępniono turystom. Dziś fragment bramy został odtworzony, a w pobliżu można zobaczyć relikty murów miejskich, resztki fosy i wału.
Wnętrze Bramy Krakowskiej wprowadza w klimat dawnych czasów, ale wyposażenie jest bardzo współczesne. Urządzenia multimedialne pozwalają poznać detale architektoniczne jarosławskich zabytków, dowiedzieć się czegoś o biografiach słynnych mieszkańców miasta czy wyruszyć na wirtualny spacer szlakiem pokoszarowym. Dla najmłodszych przygotowano interaktywne gry, które uczą o historii miasta w formie zabawy.
Dla kogo to miejsce?
Centrum projektowano głównie z myślą o rodzinach z dziećmi. Wszystkie atrakcje są tak przygotowane, żeby dziecko mogło samodzielnie eksperymentować i odkrywać. Nie trzeba mieć żadnej wcześniejszej wiedzy o sztuce – interfejsy są intuicyjne, a instrukcje proste.
To jednak nie oznacza, że dorosłym bez dzieci będzie się tu nudzić. Część poświęcona lokalnej historii i architekturze w Bramie Krakowskiej to solidna dawka wiedzy o Jarosławiu i jego dziedzictwie. Dla miłośników zabytków sam fakt zwiedzania XVI-wiecznych piwnic jest wystarczającym powodem do wizyty. Szkoły chętnie korzystają z oferty Centrum w ramach lekcji plastyki czy historii – przestrzeń świetnie wspiera edukację artystyczną i kulturową.
Więcej niż stała wystawa
Centrum Edukacji Kulturalnej to nie tylko sale do zwiedzania. Jako część Jarosławskiego Ośrodka Kultury i Sztuki prowadzi różne projekty artystyczne i wydarzenia. Jednym z ważniejszych są Jarosławskie Dni Sztuki – cykliczna impreza, podczas której odbywają się warsztaty, koncerty, spektakle, happeningi, instalacje, projekcje multimedialne, spotkania autorskie i wystawy. Warto śledzić kalendarz wydarzeń na stronie JOKiS, żeby nie przegapić ciekawych zajęć czy pokazów.
Brama Krakowska miała kiedyś aż trzy kondygnacje i była najbardziej reprezentacyjną z trzech bram miejskich. Rozebrano ją w XVIII wieku, ale zachowane piwnice przetrwały pod ziemią przez kolejne stulecia.
Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd
Centrum znajduje się w samym sercu Jarosławia. Część w piwnicach ratusza dostępna jest od strony Rynku – wejście znajduje się przy studni miejskiej. Brama Krakowska stoi na skrzyżowaniu ulic Grodzkiej i Węgierskiej, kilkadziesiąt metrów od Rynku. Obydwie lokalizacje można zwiedzić w ramach jednej wizyty.
Adres: Rynek 1, 37-500 Jarosław
Telefon: 16 736 36 16
E-mail: [email protected]
Aktualne godziny otwarcia warto sprawdzić na stronie Jarosławskiego Ośrodka Kultury i Sztuki (mok-jar.pl) lub zadzwonić pod podany numer. Informacje o cenach biletów również dostępne są pod tym samym numerem telefonu.
Do Jarosławia najwygodniej dojechać samochodem – miasto leży przy drodze krajowej nr 4 łączącej Zgorzelec z Korczową. Z Rzeszowa to około 50 kilometrów, z Przemyśla podobna odległość. Parking znajdziesz w pobliżu Rynku. Można też przyjechać autobusem – Jarosław ma dobre połączenia z większymi miastami regionu. Dworzec autobusowy znajduje się około kilometra od centrum.
Na zwiedzanie obu części Centrum warto zarezerwować około 1,5-2 godzin. Jeśli planujesz udział w warsztatach, dolicz dodatkowy czas – zajęcia trwają zazwyczaj godzinę lub dłużej. Warto połączyć wizytę w Centrum z poznaniem innych atrakcji Jarosławia – Podziemnej Trasy Turystycznej im. prof. Feliksa Zalewskiego, renesansowych kamienic na Rynku czy zabytkowych świątyń.